“Nếu không tăng giá, khoản lỗ 26.000 tỷ đồng sẽ không giải quyết được"
Thưa ông, việc tăng giá điện ngày 1/7 vừa qua nhận được nhiều ý kiến phản hồi cho rằng tăng vào thời điểm này là không hợp lý do nhu cầu phụ tải điện không tăng cao, nước về nhiều… Ông lý giải sao về vấn đề này?
Thứ nhất, phải khẳng định rằng việc tăng giá điện vào ngày 1/7 vừa qua là do giá nguyên liệu đầu vào của rất nhiều nguyên liệu sản xuất điện tăng cao như: Giá than cho sản xuất điện: Giá than cám 4b là 750.000 đ/tấn; Giá than cám 5a là 620.000 đ/tấn; Giá than cám 5b là 581.000 đ/tấn; Giá than cám 6a là 521.000 đ/tấn; Giá than cám 6b là 457.000 đ/tấn. (Tăng so với giá than hiện hành từ 10 đến 11,5% tùy từng loại); Giá khí trung bình cho Nhà máy điện Cà Mau là 9338 USD/triệu BTU được tính trên cơ sở giá dầu HFO là 720,96 USD/tấn… Bên cạnh đó, Quyết định số 854/QĐ-TTg của Thủ tướng có nêu rõ trong khoản lỗ sản xuất và kinh doanh điện của những năm trước do hạn hán, EVN phải mua giá điện cao, phát dầu gây lỗ hoặc chênh lệch tỷ giá phải hạch toán vào giá điện từ năm 2012 – 2015.
Về việc EVN còn đang phải gánh khoản lỗ 26.000 tỷ đồng do chênh lệch tỷ giá, do đây là yếu tố khách quan, có nhiều ý kiến cho rằng việc bù lỗ tỷ giá là việc không công bằng vì một số đơn vị khác như PVN, Vinaconex, Lilama… không được bù, tại sao EVN được bù, đó là bất bình đẳng. Tuy nhiên, cái gốc của vấn đề này là từ vấn đề giá điện. Tất cả các loại giá khác hiện đều theo thị trường, lên xuống phải theo thị trường, tất cả rủi ro về tỷ giá do đó DN đều phải chịu hết. Nhưng giá điện không như vậy vì giá điện hiện nay do Chính phủ quyết. Chưa kể khoản lỗ do chênh lệch tỷ giá này là tài sản để phục vụ đầu tư cơ sở hạ tầng để sản xuất điện cho người tiêu dùng sử dụng, do đó người tiêu dùng có trách nhiệm phải thanh toán. Tất cả các DN điện trên thế giới đều thực hiện theo nguyên tắc này. Khoản lỗ 26.000 tỷ đồng do chênh lệch tỷ giá trước 2011 này do đó sẽ được hạch toán vào giá điện từng năm từ 2012 – 2015, bình quân mỗi năm khoảng 6.600 tỷ đồng, tất nhiên với trường hợp tỷ giá năm 2012 không có gì biến động. Khoản lỗ này phải được hạch toán giải quyết nhanh chóng, nếu không đến một lúc nào đó sẽ trở thành gánh nặng mà Chính phủ không thể giải quyết được.
Quyết định 854/QĐ-TTg quy định kế hoạch sản xuất kinh doanh 5 năm 2011 – 2015 của Chính phủ cũng quy định đến năm 2013 sẽ đưa giá điện cơ bản theo giá thị trường. Vậy cơ chế giá điện sẽ được thực hiện như thế nào thời gian tới, thưa ông?
Về cơ chế giá điện, một loạt những thông tư, hướng dẫn thời gian tới sẽ được sửa đổi, bổ sung. EVN chịu trách nhiệm sản xuất nên chúng tôi sẽ làm nhiệm vụ đề xuất các kiến nghị để làm sao đảm bảo đủ điện cho nền kinh tế, đảm bảo giá điện được vận hành minh bạch nhất. Bản thân EVN rất muốn kêu gọi các đơn vị khác vào để cùng đầu tư, tuy nhiên do cơ chế của chúng ta chưa theo thị trường nên bản thân EVN gặp rất nhiều khó khăn. Là một đơn vị quản lý ngành có trách nhiệm đảm bảo đủ điện cho kinh tế nhưng những yếu tố như tài chính, giá cả hoàn toàn chưa thể đáp ứng được. Nếu tăng giá điện cao quá, nền kinh tế không chịu đựng được mà người tiêu dùng cũng không chấp nhận được ngay và nếu như cắt điện cũng gây trở ngại lớn cho nền kinh tế cho nên phải cân nhắc rất kỹ thời điểm tăng như thế nào, mức tăng bao nhiêu và phải thực hiện đúng theo quy định của Chính phủ và Bộ ngành.
Một số ý kiến cho rằng EVN đang mua điện của Trung Quốc với giá rất cao trong khi mua điện của các công ty Việt Nam với giá rất thấp. Ông giải thích sao về ý kiến này, thưa ông?
Hiện nay EVN mua điện của Trung Quốc theo hợp đồng kinh tế và mua để phục vụ cho nhu cầu những lúc thiếu điện. Với Trung Quốc, khoảng 3 năm gần đây họ thiếu điện ở khu vực Vân Nam, phải cắt điện luân phiên và thực tế họ không muốn bán cho chúng ta. Tuy nhiên lãnh đạo của EVN và Bộ Công Thương phải sang làm việc với Công ty truyền tải điện Vân Nam để đàm phán mua điện và cuối cùng họ cũng đồng ý là khi EVN khó khăn, họ đáp ứng nhu cầu điện của Việt Nam. Bên cạnh đó giá điện của họ bán cho Việt Nam chỉ bằng một nửa giá họ bán cho dân của họ. Nếu bán cho dân là 10 cent/kWh thì bán cho EVN chỉ 4,5 cent/kWh chứ không phải chúng ta phải mua điện của Trung Quốc với giá đắt.
Riêng với vấn đề thoái vốn khỏi các dự án kinh doanh ngoài ngành đã được EVN triển khai ra sao, thưa ông?
Hiện EVN còn đầu tư vào một số DN như Ngân hàng An Bình, Công ty Kế toán An Bình, Công ty Bảo hiểm Toàn cầu GIC và một số công ty bất động sản, chứng khoán… nhưng EVN đang có kế hoạch để thoái vốn. Ví dụ như EVN đầu tư vào Ngân hàng An Bình 757 tỷ đồng, hiện nay chúng tôi đang xin ý kiến Chính phủ để điều chỉnh chuyển nhượngsang công ty Geleximco nhằm rút vốn. Còn với ngành bảo hiểm, hiện EVN mua 125 tỷ của Công ty Bảo hiểm Toàn cầu, chiếm 22,5% nhưng EVN cũng đang có kế hoạch rút xuống 20%... Riêng với các công ty chứng khoán, hiện nay thị trường đang khó khăn nên EVN chưa tìm được đối tác để bán.
Đây là khoản khó bán nhất của EVN và phải chờ từ nay đến năm 2015, khi nào thị trường có dấu hiệu thuận lợi, giá bán được EVN mới bán. Còn trong trường hợp nếu Chính phủ thấy cần phải ra chỉ tiêu thu hồi vốn nhanh thì giá thị trường bao nhiêu phải bán bấy nhiêu, chấp nhận lỗ.Tổng số tiền EVN đầu tư cho các lĩnh vực này hiện nay khoảng 1.100 tỷ đồng.
Xin cảm ơn ông!
Phương Lan thực hiện
